Jeugdverblijven en zonevreemdheid

meisjes stappen in park
Jeugdbewegingen en andere jeugdgroepen die erop uit trekken voor een zomerkamp, weekend, stage, vorming of bos- of zeeklassen, kiezen bij voorkeur een jeugdverblijf dat gelegen is in een landelijke omgeving. Die ligging zorgt ervoor dat bos en natuur makkelijk bereikbaar zijn, maar heeft ook als gevolg dat een niet onbelangrijk deel van de jeugdverblijven zonevreemd gelegen is.

Samen met het CJT en de provinciale jeugddiensten organiseerde Toerisme Vlaanderen in 2013 een reeks informatieve zitdagen om jeugdverblijfcentra te helpen met hun stedenbouwkundige vergunningsproblematiek. In totaal werden er 7 zitdagen georganiseerd, verspreid over de 5 provincies. Heb je problemen of vragen over de stedenbouwkundige vergunningstoestand van je jeugdverblijf? We helpen je zo snel mogelijk verder!

De 'zonevreemdheid' van heel wat kampplaatsen is niet zonder gevolgen. Sommige jeugdverblijven kunnen hierdoor geen vergunning krijgen om de noodzakelijke aanpassingen uit te voeren om te voldoen aan de brandveiligheidsnormen of andere erkenningscriteria opgelegd door het decreet 'Toerisme voor Allen'. Andere uitbaters durven niet langer te investeren of sluiten door het onzekere toekomstperspectief. Op termijn bedreigt de zonevreemdheid het voortbestaan van een aantal kampplaatsen.

Laatste stand van zaken zonevreemde jeugdverblijven

Dankzij de zitdagen en zone-uitbreiding voor jeugdverblijven, krijgen we een volledig nieuw overzicht van de Vlaamse jeugdverblijven met ruimtelijke problemen:

 In orde met stedenbouwkundige vergunningNiet in orde met stedenbouwkundige vergunning
 Aantal verblijven%Aantal verblijven%
Zone-eigen302566412
Zonevreemd11221418
Gedeeltelijk zonevreemd22420

Gegevens laatst bijgewerkt op 14 februari 2014.

Plan van aanpak voor zonevreemde jeugdverblijven (2013)

De Vlaamse Regering ging op 14 juni 2013 akkoord met het plan van aanpak voor de zonevreemde jeugdverblijven.

Als een jeugdverblijf in een bestemmingszone ligt waar het niet thuis hoort, wordt het 'zonevreemd' genoemd. Via een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) kan een jeugdverblijf in een  andere bestemmingszone komen te liggen. Zonevreemd is niet hetzelfde als 'illegaal'. Er is dus voor de meeste zonevreemde jeugdverblijven geen reden tot paniek. Zij kunnen zonder problemen onderhouden en gehandhaafd worden. Toch kan het wenselijk zijn om in een geëigende bestemmingszone te liggen, bijvoorbeeld wanneer een zonevreemd jeugdverblijf graag zou uitbreiden of indien het moeilijkheden ondervindt door zijn ligging.  Indien het gaat om een illegaal zonevreemd jeugdverblijf, is een RUP noodzakelijk. 
Een eerste analyse van de inventaris van de jeugdverblijven leert ons dat voor maximum 109 zonevreemde jeugdverblijven een RUP nodig is.

Voor de meeste jeugdverblijven is de provincie of de gemeente bevoegd om zo’n RUP op te maken. De Vlaamse overheid zal hen hierin ondersteunen. Zo zal Toerisme Vlaanderen, in samenwerking met de betrokken gemeenten en provincies een oproep organiseren bij de uitbaters om hun problemen en/of uitbreidingswensen kenbaar te maken. Daarnaast zal Ruimte Vlaanderen de gemeenten en provincies ondersteunen in de opmaak van RUP’s (onder andere door het ter beschikking stellen van een ruimtelijke afweging ten opzichte van de omgeving). Voor gemeenten is er ook een subsidie van maximum 5 000 euro per plan beschikbaar voor de opmaak van een gemeentelijk RUP voor zonevreemde terreinen en gebouwen voor sport-, recreatie- en jeugdactiviteiten.

Zonevreemde jeugdverblijven die in of in de nabijheid van Europese of Vlaamse topnatuur liggen (Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN), speciale beschermingszone (SBZ) of perimeter van het duinendecreet), kunnen niet zonder meer zone-eigen worden gemaakt. Voor deze jeugdverblijven moet vooraf worden aangetoond wat de impact op de natuurwaarden is. Van de 109 jeugdverblijven die eventueel een RUP vereisen, liggen er 26 in of nabij Europese of Vlaamse topnatuur. Voor deze jeugdverblijven zal de impactstudie door Toerisme Vlaanderen (met ondersteuning van het agentschap Natuur en Bos) worden gemaakt.
Zes jeugdverblijven zijn gelegen in Vlaams Ecologisch Netwerk. Voor deze jeugdverblijven wordt op Vlaams niveau onderzocht of ze op de huidige locatie kunnen blijven en/of uitbreiden. Na afweging wordt beslist of er een gewestelijk RUP wordt opgemaakt.

Download hier het volledige plan van aanpak
Download hier het ruimtelijke afwegingskader zonevreemde jeugdverblijven

Jeugdverblijfcentra voortaan ook toegelaten in zones voor openbaar nut (2013)

Voortaan worden jeugdverblijfcentra ook toegelaten in zones voor openbaar nut (blauwe zones). In het verleden waren jeugdverblijfcentra beperkt tot woonzones (rode zones) of (verblijfs)recreatiezones (oranje zones).

Het gewijzigd standpunt kwam er na verdere analyse vanuit de planningsprocessen en na overleg met lokale besturen en vertegenwoordigers van jeugdverblijven. Daaruit bleek onder meer dat bij het opmaken van de gewestplannen heel wat jeugdverblijven bewust in een blauwe zone werden opgenomen. Dat gebeurde vanuit de redenering dat een jeugdverblijf of de opvang van kinderen en jongeren, een gemeenschapsvoorziening is. Op die manier werden in het verleden verschillende jeugdverblijven in een blauwe zone stedenbouwkundig vergund.

Voortaan zijn jeugdverblijven dus ook zone-eigen in de zones voor openbaar nut of de blauwe zones. Hierdoor krijgen we weer een ander beeld van het aantal jeugdverblijven met ruimtelijke problemen.

 In orde met stedenbouwkundige vergunningNiet in orde met stedenbouwkundige vergunning
 Aantal verblijven%Aantal verblijven%
Zone-eigen266489116
Zonevreemd114206311
Gedeeltelijk zonevreemd19371

Gegevens laatst bijgewerkt op 23 juli 2013

Regelgeving ruimtelijke ordening gewijzigd (2012)

Sinds de inventarisatie van de zonevreemde jeugdverblijven en de oprichting van de Task Force, is de regelgeving ruimtelijke ordening aangepast en verduidelijkt. Dit vooral inzake de tijdelijke functiewijziging, de tijdelijke handelingen en constructies, de functiewijziging in agrarisch gebied en de uitbreiding van de zonevreemde jeugdverblijven.

Deze wijzigingen geven, in combinatie met de opmaak van tal van (gemeentelijke) ruimtelijke uitvoeringsplannen waarin jeugdverblijven geregulariseerd worden, een heel ander beeld van het aantal jeugdverblijven met ruimtelijke problemen.

 In orde met stedenbouwkundige vergunningNiet in orde met stedenbouwkundige vergunning
 Aantal verblijven%Aantal verblijven%
Zone-eigen238438215
Zonevreemd134246612
Gedeeltelijk zonevreemd193112

Gegevens 23/01/2012

Actieplan jeugdverblijfcentra (2010)

Ondermeer op basis van de inventaris hebben de Task Force en de ambtelijke werkgroep een 'actieplan jeugdverblijfcentra' opgemaakt met o.a. een inventaris van de huidige bedreigingen voor de jeugdverblijfcentra en een aantal acties die hierop kunnen inspelen.

In april 2009 werd dit actieplan voorgelegd aan de Vlaamse Regering en bezorgd aan het Vlaams Parlement. Er werd eveneens aan de Vlaamse Regering gevraagd om de Task Force Jeugdverblijven in de volgende bestuursperiode te laten verder werken teneide het actieplan uit te voeren. In eerste instantie zal dit actieplan nog verder verfijnd moeten worden.
In het Vlaamse Regeerakkoord 2009-2014 is opgenomen dat de Task Force jeugdverblijven zoekt naar passende oplossingen voor de zonevreemde jeugdverblijven.


In januari 2010 werd de Task Force heropgestart. Het actieplan werd verder verfijnd en alle acties uit het actieplan werden opnieuw bekeken. Waar nodig, werden de acties verder uitgewerkt. Er werd aangeduid welke acties reeds zijn opgestart, welke nog lopende zijn of reeds zijn gerealiseerd. Binnen de lijst van nog op te starten acties werden prioriteiten aangebracht. Deze lijst werd als addendum gevoegd bij het actieplan jeugdverblijven. Na een positief advies van 18 juni 2010 van Inspectie van Financiën op het voorgelegde actieplan, werd het voorgelegd aan de Vlaamse regering. Goedkeuring volgde op 23 juli 2010.

Inventarisatie van jeugdverblijven (2008)


Om het afwegingskader te kunnen maken was er in eerste instantie nood aan een inventaris van alle bestaande jeugdverblijven. Toerisme Vlaanderen heeft begin 2008 het initiatief genomen om een inventarisatie van de bestaande jeugdverblijfcentra op te maken. Deze studie werd opgevolgd door een ambtelijke werkgroep (jeugd, toerisme, natuur en bos, ruimtelijke ordening, landbouw), de VVP, de VVSG, de VVJ en het CJT. Het studiebureau Adoplan, door Toerisme Vlaanderen aangesteld, voerde deze opdracht uit. In november 2008 werd deze inventaris afgerond.

De inventaris bevat voor alle jeugdverblijven informatie naar hun feitelijk voorkomen, hun juridische toestand (onder andere gewestplanbestemming en vergunningen) en hun planningscontext (kaderen in bestaande structuurplannen). Om de nodige gegevens te kunnen verzamelen, werd elk jeugdverblijf in Vlaanderen bezocht. Deze inventaris is een zeer belangrijke en cruciale stap in het verdere proces.

De conclusie van deze studie is dat een niet onbelangrijk deel van de jeugdverblijven zonevreemd ligt en/of niet in orde is met zijn stedenbouwkundige vergunning. Dit is niet zonder gevolgen. Sommige jeugdverblijven kunnen hierdoor geen (nieuwe) vergunning krijgen om de noodzakelijke aanpassingen uit te voeren om te voldoen aan de brandveiligheidsnormen of andere erkenningscriteria opgelegd door het decreet 'Toerisme voor Allen'. Andere uitbaters durven niet langer te investeren of sluiten omwille van het onzekere toekomstperspectief. Op termijn bedreigt de zonevreemdheid zeker het voortbestaan van een aantal kampplaatsen.
In onderstaande tabel wordt de verdeling weergegeven van de jeugdverblijven per categorie.

 In orde met stedenbouwkundige vergunningNiet in orde met stedenbouwkundige vergunning
 Aantal verblijven%Aantal verblijven%
Zone-eigen1192415031
Zonevreemd91199820
Gedeeltelijk zonevreemd71225

Voorgeschiedenis (2006-2007)

Op 24 mei 2006 werd in het Vlaams Parlement een voorstel van resolutie aangenomen betreffende het voortbestaan van kampplaatsen. Met deze resolutie wilden de indieners aansluiten bij wat in het Vlaamse regeerakkoord van 2004 werd afgesproken in het hoofdstuk 'Ruimte voor jongeren':

'Jongeren hebben recht op een eigen plek om op kamp te gaan en de Vlaamse Regering engageert zich om voldoende ruimte voor kinderen en jongeren te creëren, onder andere voor kampplaatsen. Het lijkt de indieners dan ook wenselijk om dringend werk te maken van een breed plan dat de toekomst van de zomerkampen ook op langere termijn veilig moet stellen.'

Het voorstel van resolutie omvat het volgende:

'Het Vlaams Parlement vraagt aan de Vlaamse Regering om een rondetafel te organiseren met alle betrokken actoren, gemeenten, provincies, administraties en ministers bevoegd voor Ruimtelijke Ordening, Jeugd, Toerisme, Leefmilieu, Landbouw en Platteland om een toekomstgerichte visie op kampplaatsen te ontwikkelen.'

Op maandag 2 juli 2007 is een rondetafelconferentie inzake jeugdverblijfsinfrastructuur georganiseerd door de Vlaamse regering. Op deze conferentie zijn vooral de problemen van de zonevreemde jeugdverblijven besproken. Daarnaast is ook de andere regelgeving aangehaald waarmee de jeugdverblijfssector geconfronteerd wordt.

In het kader van deze rondetafelconferentie is de Taskforce Jeugdverblijven opgericht. Deze Taskforce bestaat uit vertegenwoordigers van de kabinetten van de Vlaamse regering en administraties (jeugd, toerisme, natuur en bos, ruimtelijke ordening en landbouw), de VVP, de VVSG, de VVJ, CJT en De Ambrassade en wordt voorgezeten door het kabinet van de minister voor Toerisme. De Taskforce heeft tot doel een integrale aanpak uit te werken m.b.t. alle mogelijke problemen waarmee de jeugdverblijven vandaag geconfronteerd worden. Daarnaast wordt er ook een afwegingskader voor de zonevreemde jeugdverblijven uitgewerkt.

label beslist beleid