In gesprek met Patrick Monnissen: hoe geef je meer dan drie eeuwen brouwerijerfgoed een nieuwe toekomst?
Jouw contactpersoon
Stijn Van Houdt
Maar hoe combineer je een beschermd historisch monument met een eigentijdse bezoekerservaring? En hoe zorg je ervoor dat technologie het erfgoed versterkt, zonder de ziel ervan weg te nemen? Wij gingen erover in gesprek met Patrick Monnissen, Sites Manager van de Anthony Martin Groep waar Brouwerij Timmermans deel van uitmaakt.
Patrick Monnissen
Sites Manager van de Anthony Martin Groep waar Brouwerij Timmermans deel van uitmaakt
Een brouwerij uit 1702 klaar voor nieuwe generaties
Brouwerij Timmermans brouwt al sinds 1702 lambiek in het Pajottenland. Daarmee is ze de oudste actieve lambiekbrouwerij ter wereld. Die geschiedenis voel je in elke ruimte van de brouwerij.
Toch was het voor Patrick en zijn team duidelijk dat erfgoed alleen relevant blijft als je blijft innoveren.
Patrick Monnissen:
We wilden een project realiseren dat het verleden respecteert, maar tegelijk klaar is voor de toekomst. Vergelijk het met een oldtimer: je behoudt alle charme en karakter, maar met een gps verloopt de rit net iets vlotter en intuïtiever.
Die gedachte vormde het vertrekpunt voor de renovatie van de site en de ontwikkeling van het Lambicus Experience Center.
De brouwerij kon je al langer bezoeken met een gids, maar enkel in groep. Met het Lambicus Experience Center wilde Brouwerij Timmermans een extra stap zetten: bezoekers ook individueel ontvangen en hen de kans geven om het verhaal van lambiek op eigen tempo te ontdekken.
We zijn de oudste actieve lambiekbrouwerij ter wereld. Dan vinden we dat we het aan onszelf verplicht zijn om zoveel mogelijk mensen kennis te laten maken met ons verhaal en met de rijke traditie van lambiek.
Geen museum waar de tijd stilstaat
Tijdens de 18 maanden durende renovatiewerken was één principe heilig: de authenticiteit van de plek moest behouden blijven, maar wel een eigentijdse touch krijgen.
We wilden absoluut vermijden dat dit een museum zou worden waar de tijd stilstaat. Het moet een plek blijven waar erfgoed leeft. Waar mensen elkaar ontmoeten, ontdekken, proeven en verhalen delen.
De vraag was daarbij niet óf technologie een plaats moest krijgen, maar hoe ze het erfgoed het best kon versterken.
We hebben verschillende pistes onderzocht. Aanvankelijk hadden we het idee om te werken met schermen en andere digitale installaties. Maar tijdens het ontwerpproces groeide het besef dat die technologie net zou afleiden van wat de site zo bijzonder maakt. Die ruimtes stralen zoveel geschiedenis uit. Op het moment dat je daar grote schermen gaat plaatsen, haal je een stuk van de ziel van de plek weg. Uiteindelijk hebben we gekozen voor een oplossing waarbij bezoekers zelf via een app extra informatie kunnen oproepen, zonder dat we ingrijpende elementen moesten toevoegen aan de historische ruimtes.
Technologie die het verhaal versterkt
Bij aankomst kunnen bezoekers een applicatie downloaden of een tablet gebruiken. Daarmee ontdekken ze de brouwerij op eigen tempo.
Verspreid over de site kunnen ze een 30-tal objecten en locaties scannen. Via drie digitale avatars krijgen ze telkens een andere kijk op wat ze zien.
Een van de avatars vertelt het historische verhaal van de brouwerij. Een tweede neemt bezoekers mee in het brouwproces. De derde avatar laat hen kennismaken met de wereld van spontane gisting en de micro-organismen die lambiek zo uniek maken.
Zo kiest elke bezoeker zelf hoe diep die in het verhaal wil duiken.
We willen mensen niet gewoon laten rondkijken. We willen tonen wat hier gebeurt, waarom het gebeurt en waarom dat zo bijzonder is.
De ervaring is beschikbaar in 6 talen en werd bewust ontworpen voor een breed en internationaal publiek.
Opvallend is dat de technologie niet alleen de bezoekerservaring ondersteunt, maar ook waardevolle inzichten oplevert voor de brouwerij zelf.
Patrick Monnissen:
We kunnen perfect opvolgen welke objecten bezoekers het vaakst scannen via de app en welke minder aandacht krijgen. Die data helpen ons om de ervaring voortdurend bij te sturen en verder te verfijnen.
Omdat niet iedereen zich even comfortabel voelt bij het downloaden van een app, voorziet de brouwerij ook tablets waarop de applicatie al geïnstalleerd staat. Daarnaast blijven groepsbezoeken met gids mogelijk.
Technologie mag nooit een drempel vormen. Ze moet mensen net helpen om het verhaal beter te beleven.
Erfgoed toegankelijk maken voor iedereen
Bij de renovatie speelde toegankelijkheid van bij de start een belangrijke rol.
Dat was geen evidente oefening in een beschermd historisch monument. Toch slaagde de brouwerij erin om alle verdiepingen toegankelijk te maken dankzij een nieuwe circulatiekern met lift. Daarnaast werden verschillende ruimtes met elkaar verbonden via nieuwe doorgangen.
Voor de uitwerking liet het team zich inspireren door de toegankelijkheidsrichtlijnen van Toerisme Vlaanderen en werkte het samen met Inter, het Vlaams expertisecentrum voor toegankelijkheid.
Maar voor Brouwerij Timmermans stopt toegankelijkheid niet bij infrastructuur.
We wilden zoveel mogelijk mensen laten deelnemen aan de ervaring. Daarom ontwikkelden we ook een kindvriendelijk parcours en werken we verder aan een aanbod in gebarentaal.
Voor kinderen werd een apart verhaal uitgewerkt dat hen op speelse wijze door de brouwerij loodst. Zo wordt een bezoek aan het Lambicus Experience Center een ervaring voor het hele gezin.
Meer dan een brouwerijbezoek
Volgens Patrick verandert ook de manier waarop bezoekers naar brouwerijen kijken.
Waar vroeger vooral de technische uitleg centraal stond, verwachten bezoekers vandaag een totaalervaring.
Mensen willen niet alleen weten hoe bier wordt gemaakt. Ze willen ook het verhaal achter de gevel leren kennen. Wie zijn de mensen achter de brouwerij? Hoe is die plek ontstaan? Wat maakt haar bijzonder?
Dat sluit volgens hem perfect aan bij het tienjarig jubileum van de Belgisch biercultuur als UNESCO Immaterieel Cultureel Erfgoed.
De uitdaging bestaat er niet alleen in om vakmanschap te bewaren, maar ook om het verhaal erachter door te geven.
Als je wil dat erfgoed blijft leven, moet je het blijven vertellen. Niet alleen het verhaal van de brouwerij, maar ook het verhaal van lambiek zelf.
Een plek voor de buurt
Het Lambicus Experience Center wil meer zijn dan een brouwerijbezoek alleen.
Jarenlang was de site beperkt toegankelijk voor het brede publiek. Vandaag staat ze vijf dagen per week open en groeit ze uit tot een nieuwe ontmoetingsplek voor buurtbewoners, bezoekers en verenigingen.
Patrick Monnissen:
We voelen nu al dat buurtbewoners bijna dagelijks bij ons over de vloer komen. Dat is voor ons een teken dat we in onze opzet geslaagd zijn.
Bij de ontwikkeling van de site ging de brouwerij actief in gesprek met buurtbewoners, de gemeente Dilbeek en andere partners. Verschillende ideeën uit die gesprekken kregen uiteindelijk een plaats in het project.
Een mooi voorbeeld daarvan is de Lambic Garden, een buitenruimte met eigen bar en voorzieningen waar families, verenigingen en vrienden kunnen samenkomen.
We kregen van buurtbewoners regelmatig de vraag of ze hier ook zelf activiteiten zouden kunnen organiseren. Die vraag hebben we meegenomen in het ontwerp.
Ook het aanbod sluit daarbij aan. Bezoekers vinden er toegankelijke gerechten uit de klassieke keuken, terwijl nieuwe initiatieven zoals gezamenlijke barbecues en culinaire evenementen mensen letterlijk rond dezelfde tafel brengen.
Voor Brouwerij Timmermans stopt het verhaal bovendien niet aan de brouwerijpoort.
Samen met toeristische partners, horeca, logiesuitbaters, HORAL en initiatieven zoals Lambiekland wil Brouwerij Timmermans de komende jaren verder bouwen aan de uitstraling van het Pajottenland als bakermat van de lambiek.
We zijn de oudste lambiekbrouwerij, maar zeker niet de enige. We willen een verbindende rol spelen en samen het verhaal van lambiek nog sterker uitdragen.
Erfgoed en innovatie hoeven geen tegenpolen te zijn
Met het Lambicus Experience Center toont Brouwerij Timmermans dat erfgoed en innovatie elkaar niet hoeven uit te sluiten.
Integendeel.
Door technologie bewust in te zetten ter ondersteuning van het verhaal, slaagt de brouwerij erin om meer dan drie eeuwen geschiedenis toegankelijk te maken voor nieuwe generaties bezoekers.
Of zoals Patrick het zelf samenvat:
We zijn het meest trots op de unieke mix tussen respect voor authenticiteit, vakmanschap en ons DNA voor innovatie. Mensen herkennen de plek nog altijd zoals ze was, maar tegelijk is ze klaar voor de toekomst.